Kompensacja przyrodnicza – najczęściej zadawane pytania

Czym jest w teorii?

Słowo „kompensacja” ma wiele znaczeń, zależnie w jakim kontekście zostało użyte. Podstawowym znaczeniem jest jednak „wyrównanie” braków czy strat. W odniesieniu do inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jest to zbiór różnych  działań. Mają one na celu zrównoważenie negatywnego oddziaływania tych inwestycji zarówno na etapie budowy jak i eksploatacji.

Gdzie ma zastosowanie?

Kompensacja przyrodnicza jest działaniem mogącym mieć zastosowanie w przypadku przedsięwzięć dla których przygotowywane są raporty OOŚ. Działania te są środkiem naprawczym. Są wdrażane w przypadku gdy nie można uniknąć negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko i integralność obszarów Natura 2000. Pamiętajmy że kompensacja przyrodnicza jest stosowana wyjątkowo i jej zastosowanie nie może być brane pod uwagę przy wyborze wariantu inwestycji.

Czym jest w praktyce?

Rodzaj i zakres działań kompensacyjnych może być bardzo różny. Jest to zarówno odtworzenie niewielkiego chronionego fragmentu chronionego siedliska jak i działania na kilkuset hektarowej powierzchni w celu odtworzenia siedlisk. Co ważne, należy pamiętać iż zwykle kompensujemy straty poza obszarem inwestycji. W związku z tym, zanim do niej przystąpimy musimy uzyskać prawo do dysponowania gruntami w tym miejscu. Przykładami takich działań będą np. tworzenie nowych zbiorników rozrodczych dla płazów oraz zasiedlanie ich herpetofauną; odtwarzanie miejsc lęgowych ptaków. Może to być również odtwarzanie zniszczonych siedlisk (w tym działanie wielkoobszarowe) na innych obszarach.

Kompensacja a minimalizacja.

Powyższych działań, jak i samej kompensacji nie należy mylić z działaniami minimalizującymi negatywne oddziaływanie inwestycji. Środki minimalizujące są zależne od oddziaływań inwestycji i stanowią integralną część projektu. Generalnie zawierają różne działania zmniejszające oddziaływanie inwestycji w miejscu jej przeprowadzenia i strefy oddziaływania. Z kolei kompensacja zwykle realizowana jest poza obszarem inwestycji, jest niezależna od celu inwestycji. Jej zakres jest określany na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i często jest realizowana jeszcze przed przystąpieniem do prac.

Kto przygotowuje, a kto realizuje działania kompensacyjne?

Decyzję o potrzebie wdrażania tego narzędzia przygotowują organy administracji publicznej, zwykle RDOŚ. Przygotowanie projektu kompensacji jest bardzo dużym wyzwaniem i wymaga interdyscyplinarnego podejścia wielu specjalistów. Często projekty tych działań wymagają ogromnych nakładów finansowych. Sam projekt musi dokładnie określać cel, zakres, miejsce oraz sposób przeprowadzenia działań. Musi on być możliwy do wykonania pod względem technicznym, jak i dyspozycji do terenów gdzie ma być wdrażany. Za realizację kompensacji przyrodniczej odpowiada inwestor.

Przykładowe realizacje

zdjęcie człowiek stoi koło beczki trzyma szufelkę w ręku przenoszenie mrowiska kompensacjaArkadiusz Gorczewski

Przenieśliśmy mrowiska mrówki ćmawej Formica polyctena

Przeniesienie mrowisk, jako kompensacja przyrodnicza, związane było z planowaną modernizacją magistrali ciepłowniczej w Gdyni.

Przeniesienie mrowiska mrówek łąkowych

Bywa, że gniazda mrówek zlokalizowane są w granicach planowanej inwestycji. Wtedy, choć to zadanie niełatwe, możliwe jest przeniesienie mrowiska w inne, bezpieczne miejsce.