Czym jest monitoring przyrodniczy?

Jaka definicja?

Pojęcie „monitoring przyrodniczy” jest dość precyzyjne – jest to zespół działań (badań) mający na celu określenie stanu badanych elementów przyrodniczych bądź całości ekosystemów oraz określenie zmian w nich zachodzących.

Mimo tej dość precyzyjnej definicji często bywa mylony bądź zamiennie stosowany np. z inwentaryzacją przyrodniczą. Wynika to głównie z faktu, iż jednym z narzędzi stosowanych w monitoringu przyrodniczym jest inwentaryzacja przyrodnicza. Jednak aby określić zachodzące zmiany działania (badania) należy powtarzać w określonym czasie bądź prowadzić je stale. W związku z tym monitoring nie jest, w przeciwieństwie do inwentaryzacji przyrodniczej, działaniem jednorazowym.

Kiedy i w jakim celu jest wykonywany?

W naszych rodzimych warunkach stosowany jest przede wszystkim w dwóch obszarach. Pierwsza dotyczy monitoringu przyrodniczego prowadzonego na  terenach chronionych, głównie na obszarach Natura2000, a także w parkach narodowych czy rezerwatach przyrody. Monitoring jest zwykle powiązany z oceną badanych elementów czyli waloryzacją przyrodniczą. Śledzenie zmian zachodzących w ekosystemach pozwala podjąć odpowiednie kroki w przypadku negatywnych zmian zachodzących w ich obrębie. Drugim obszarem działania jest monitoring w ramach dużych inwestycji na etapie ich eksploatacji. Tam zadaniem monitoringu jest określenie faktycznego oddziaływania inwestycji na środowisko na etapie eksploatacji. Polega analizie efektywności wdrożonych działań minimalizujących oraz – w kontekście uzyskanych wyników – wprowadzeniu ewentualnych korekt w/w działań.

Kto może wykonać monitoring przyrodniczy?

Zależy to od zakresu monitoringu. W przypadku gdy dotyczy on jednej grupy systematycznej np. ryb będących przedmiotem ochrony wybranego obszaru Natura2000 wystarczy jeden ekspert – ichtiolog. W przypadku kompleksowych analiz porealizacyjnych będzie to wieloosobowy zespół ekspertów.

Ile czasu trwa?

Monitoring przyrodniczy nie jest działaniem jednorazowym i czas jego trwania może być różny. W przypadku terenów chronionych może być stosowany wiele lat i regularnie powtarzany w określonych odstępach czasu. Bywa on również stałym elementem jak np. moduły badawcze w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. W przypadku działań w ramach monitoringu porealizacyjnego dla inwestycji zwykle trwa 2 do 5 lat od oddania ich eksploatacji.

Jaki jest koszt prowadzenia prac?

Koszt ustalany jest indywidualnie i jest ściśle związany z jego zakresem i wytycznymi (metodyką) określoną np. w Decyzji Środowiskowej. W związku z powyższym koszty mogą się znacznie wahać i wynosić od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych za jeden okres prowadzonych prac. W przypadku bardzo dużych inwestycji mogą być jeszcze wyższe.

Przykładowe realizacje

zdjęcie pobocza drogi monitoring przyrodniczy

Monitoring przyrodniczy śmiertelności ptaków na drodze ekspresowej nr 5

W marcu 2019 wygraliśmy przetarg na monitoring przyrodniczy śmiertelności ptaków wzdłuż drogi S5.
zdjęcie torów kolejowychArkadiusz Gorczewski

Monitoring przyrodniczy linii kolejowej E59 na odcinku Wrocław granica woj. dolnośląskiego

Badania terenowe polegają tym razem min. na monitorowaniu wykorzystywania przejść dla zwierząt.
zdjęcie rzeki w górach monitoring przyrodniczy

Monitoring przyrodniczy dla linii kolejowej nr 311 Szklarska Poręba – Granica Państwa

Badania prowadzone były w związku z zamówieniem Dolnośląskiej Służby Dróg i Kolei we Wrocławiu.