email: biuro@avesnature.com.pl tel.: +48 504 122 781 | +48 506 917 163

Biuro badań i ekspertyz środowiskowych

Biuro ekspertyz przyrodniczych AvesNature slide 1 Biuro ekspertyz przyrodniczych AvesNature slide 2 Biuro ekspertyz przyrodniczych AvesNature slide 3 Biuro ekspertyz przyrodniczych AvesNature slide 4

Artykuł

Waloryzacja przyrodnicza.

Celem waloryzacji przyrodniczej jest określenie wartości przyrodniczej danego obszaru wraz ze wskazaniem cennych elementów przyrodniczych oraz podaniem właściwości, które zadecydowały o przyznaniu takiej oceny. Waloryzacja przyrodnicza opiera się na wynikach inwentaryzacji przyrodniczej elementów przyrodniczych lub monitoringu przyrodniczego, takich elementów jak gatunki fauny i flory oraz zbiorowiska roślinne.

Pierwszym, wyjściowym etapem umożliwiającym dokonanie waloryzacji przyrodniczej jest rzetelnie wykonana inwentaryzacja przyrodnicza. Kryteria waloryzacji odwołują się do parametrów i zjawisk przyrodniczych takich jak liczebność i zagęszczenie populacji, występowanie i liczebność gatunków, bogactwo gatunkowe ekosystemów i stopień ich naturalności. Określenie wartości i potencjału przyrodniczego danego elementu lub obszaru pełni pierwszorzędną rolę w opracowaniach planów zadań ochronnych lub planów zagospodarowania przestrzennego.

 

Waloryzację przyrodniczą przeprowadza się przy użyciu określonych, wzajemnie się uzupełniających kryteriów oceny wartości przyrodniczej. Z ich pomocą dokonuje się oceny walorów wydzielonych w obrębie badanego terenu obiektów przyrodniczych. Mogą to być całe ekosystemy lub ich fragmenty, jak na przykład jezioro, łąka, zadrzewienia czy arbitralnie wydzielony odcinek rzeki. Na podstawie uzyskanych wartości cząstkowych waloryzacji dokonuje się oceny wartości przyrodniczej rozpatrywanego obszaru lub jego fragmentu.


Kryteria waloryzacji można podzielić na trzy główne grupy, tj.:

  • Elementy przyrodnicze „specjalnej troski”

Są to gatunki, siedliska lub okazy będące obiektem zainteresowania ze względu na ich niewielką liczebność, tempo zanikania lub istotną rolę jaką spełniają w ekosystemach. Będą to tzw. gatunki i siedliska „naturowe”, tj. wymienione w załącznikach dwóch dyrektyw unijnych – Dyrektywy Siedliskowej oraz Dyrektywy Ptasiej. Ponadto gatunki prawnie chronione w Polsce, gatunki i siedliska z czerwonych list oraz gatunki zwornikowe i parasolowe. Waloryzacja jest wypadkową liczebności i zagęszczenia oraz odpowiedniej punktacji przypisanej każdemu z elementów przyrodniczych przyznanej ze względu na jego rzadkość i wyjątkowość.

 

  • Mierniki stanu ekosystemów i krajobrazu

Mają za zadanie określenie stopnia naturalności ekosystemów oraz wskazać czy funkcjonują one właściwie. Waloryzacja przyrodnicza opiera się na analizie występowania tzw. gatunków wskaźnikowych, roślin (skala mikro) i zwierząt (skala makro). W przypadku roślin wykorzystuje się gatunki rzadkie i ginące. Natomiast w odniesieniu do zwierząt odchodzi się od wykorzystania rzadkich gatunków. Gatunki takie, ze względu na rzadkość występowania, nie wypełniają dobrze roli gatunków wskaźnikowych. Do oceny układów ekologicznych w skali makro jako wskaźnik wykorzystywany jest udział rzadkich zbiorowisk roślinnych.

 

  • Elementy sieci ekologicznych

Podczas waloryzacji danego układu ekologicznego należy zwrócić uwagę czy może on stanowić element sieci ekologicznych powiązań. Badany teren może pełnić funkcję pomostu pomiędzy sąsiednimi obszarami, niekiedy cennymi przyrodniczo, jak parki narodowe czy obszary Natura 2000. Obszar taki pełniąc funkcję korytarza ekologicznego odgrywa istotną rolę w procesie wymiany genów, a w rezultacie utrzymania zróżnicowania genetycznego lokalnych populacji, zwiększając ich żywotność.

 

Na podstawie ocen cząstkowych waloryzowanych obiektów w oparciu o powyższe kryteria, uzyskuje się kompleksową ocenę wartości przyrodniczej danego terenu. Wykorzystuje się w tym celu system punktacji przydzielanej na podstawie stopnia nasycenia terenu walorami ocenianymi w ramach danego kryterium.

 

--

Opracowanie: Karol Kustusch